Huu ukurasa ni sehemu ya mfululizo unaochunguza sheria za Mungu ambazo zingeweza kutekelezwa tu wakati Hekalu lilipokuwepo Yerusalemu.
- Kiambatisho 8a: Sheria za Mungu Zinazohitaji Hekalu
- Kiambatisho 8b: Dhabihu — Kwa Nini Haziwezi Kutekelezwa Leo
- Kiambatisho 8c: Sikukuu za Kibiblia — Kwa Nini Hakuna Hata Moja Inayoweza Kutekelezwa Leo
- Kiambatisho 8d: Sheria za Utakaso — Kwa Nini Haziwezi Kutekelezwa Bila Hekalu (Ukurasa huu).
- Kiambatisho 8e: Zaka na Malimbuko — Kwa Nini Haziwezi Kutekelezwa Leo
- Kiambatisho 8f: Huduma ya Ushirika — Karamu ya Mwisho ya Yesu Ilikuwa Pasaka
- Kiambatisho 8g: Sheria za Mnadhiri na Nadhiri — Kwa Nini Haziwezi Kutekelezwa Leo
- Kiambatisho 8h: Utii wa Sehemu na wa Kielelezo Unaohusiana na Hekalu
- Kiambatisho 8i: Msalaba na Hekalu
Torati ina sheria za kina kuhusu hali ya usafi na unajisi wa kiibada. Amri hizi hazikuwahi kufutwa. Yesu hakuzibatilisha kamwe. Hata hivyo, Mungu aliondoa Hekalu, madhabahu, ukuhani, na makao Yake yaliyoonekana wazi kutoka kati ya taifa hilo kama jibu kwa kutokuwa waaminifu kwa Israeli. Kwa sababu ya kuondolewa huko, amri za utakaso haziwezi kutekelezwa leo.
Ingawa sisi ni viumbe dhaifu, Mungu, kwa upendo Wake kwa watu Wake aliowachagua, aliweka uwepo Wake kati ya Israeli kwa karne nyingi (Kutoka 15:17; 2 Mambo ya Nyakati 6:2; 1 Wafalme 8:12-13). Hata hivyo tangu mwaka 70 BK, Hekalu ambamo utakatifu Wake ulidhihirishwa na kupatikana halipo tena.
Kile Sheria ilichoamuru
Sheria ilifafanua hali halisi za kisheria za kuwa safi (טָהוֹר — tahor) na kuwa najisi (טָמֵא — tamei). Mtu angeweza kuwa najisi kwa sababu ya mambo ya kawaida na yasiyoepukika ya maisha ya kibinadamu: kuzaa (Walawi 12:2-5), hedhi na michirizi mingine ya mwili (Walawi 15:19-30), na kugusa maiti (Hesabu 19:11-13). Hali hizi hazikuwa matendo ya dhambi. Hazikuwa na hatia ya kimaadili. Zilikuwa hali za kisheria zilizozuia kukaribia vitu vitakatifu.
Kwa hali zote hizi, Sheria pia iliagiza mchakato wa utakaso. Wakati mwingine ilikuwa kusubiri tu hadi jioni. Nyakati nyingine ilihitaji kuoshwa. Na katika baadhi ya matukio ilihitaji ushiriki wa kuhani na dhabihu. Hoja si kwamba Israeli “ilijisikia” najisi. Hoja ni kwamba Mungu aliweka mipaka halisi kuzunguka utakatifu Wake.
Kwanini sheria hizi zilikuwepo
Mfumo wa usafi ulikuwepo kwa sababu Mungu aliishi kati ya Israeli katika nafasi takatifu iliyoainishwa. Torati yenyewe inatoa sababu: Israeli ilipaswa kulindwa dhidi ya unajisi ili makao ya Mungu yasitiwe unajisi, na ili watu wasife kwa kukaribia uwepo Wake mtakatifu wakiwa katika hali ya unajisi (Walawi 15:31; Hesabu 19:13).
Hii ina maana kwamba sheria za unajisi hazikuwa desturi za maisha wala ushauri wa afya. Zilikuwa sheria za patakatifu. Lengo lao lilikuwa lile lile daima: kulinda makao ya Mungu na kudhibiti upatikanaji wake.
Hekalu lilikuwa mamlaka ya kisheria, si mahali tu
Patakatifu halikuwa jengo la kawaida tu la shughuli za kidini. Lilikuwa eneo la kisheria ambamo sheria nyingi za usafi zilikuwa na nguvu. Unajisi ulikuwa muhimu kwa sababu kulikuwa na nafasi takatifu ya kulindwa, vitu vitakatifu vya kuhifadhiwa, na huduma takatifu ya kudumishwa. Hekalu liliunda mpaka wa kisheria kati ya kilicho cha kawaida na kilicho kitakatifu, na Sheria ilidai mpaka huo udumishwe.
Mungu alipoyaondoa makao Yake kwa sababu ya kutokuwa waaminifu kwa Israeli, hakufuta Sheria Yake. Aliondoa mamlaka ambayo ndani yake sheria nyingi za utakaso zingeweza kutekelezwa. Bila makao hayo, hakuna “kukikaribia” halali kunakohitaji kudhibitiwa, wala hakuna nafasi takatifu ya kulindwa dhidi ya unajisi.
Sheria kuu na taratibu za kuzuia
Walawi 15 ina maelezo mengi ya ngazi ya kaya: vitanda vilivyo najisi, viti vilivyo najisi, kuoshwa, na hali ya “najisi hadi jioni.” Maelezo haya hayakuwa amri huru zilizolenga kuunda mtindo wa maisha wa kudumu. Yalikuwa taratibu za kuzuia ambazo kazi yake pekee ilikuwa kuzuia unajisi usifikie makao ya Mungu na kuchafua kilicho kitakatifu.
Ndiyo maana taratibu hizi hazina maana leo kama “ibada” za kujitegemea. Kuzirudia bila patakatifu ambalo zililenga kulilinda si utii; ni kuiga kwa mfano tu. Mungu hakuwahi kuidhinisha mbadala wa mfumo Wake. Hakuna heshima kwa Mungu katika kujifanya kwamba makao Yake matakatifu bado yamesimama, wakati ni Mungu Mwenyewe aliyeyaondoa.
Hedhi ya kawaida
Hedhi ya kawaida ni ya kipekee miongoni mwa hali za unajisi katika Torati kwa sababu ni ya kutabirika, haiwezi kuepukika, na huondolewa kwa kupita kwa muda tu. Mwanamke alikuwa najisi kwa siku saba, na chochote alichokilalia au kukikalia kilikuwa najisi; waliogusa vitu hivyo walikuwa najisi hadi jioni (Walawi 15:19-23). Ikiwa mwanaume angelala naye kitandani wakati huo, naye pia angekuwa najisi kwa siku saba (Walawi 15:24).
Unajisi huu wa mara kwa mara unaoondolewa kwa muda haukuhitaji kuhani, dhabihu, wala madhabahu. Kusudi lake la kisheria lilikuwa kuzuia ufikiaji wa nafasi takatifu. Kwa sababu hiyo, sheria hizi hazikuzuia maisha ya kila siku wala kuhitaji ukaribu wa daima na Yerusalemu. Hali za kuwa safi na kuwa najisi zilikuwa na maana kwa sababu makao ya Mungu yalikuwepo na ufikiaji wake ulidhibitiwa na Sheria Yake. Makao hayo yalipoondolewa, sheria hizi za usafi wa kaya hazina tena matumizi ya kisheria na hivyo haziwezi kutekelezwa leo.
Ufafanuzi muhimu: marufuku ya mahusiano ya kingono na mwanamke aliye katika hedhi ni sheria tofauti kabisa. Amri hii si utaratibu wa utakaso na haitegemei Hekalu kwa maana au utekelezaji wake (Walawi 18:19; 20:18). Marufuku hii ya kingono ni nzito sana na ni amri tofauti inayopaswa kuendelea kutiiwa leo.
Kutokwa damu kusiko kawaida
Kutokwa damu nje ya mzunguko wa kawaida wa hedhi kuliainishwa tofauti na kulihitaji kukamilishwa kulikohusiana na Hekalu. Mwanamke alikuwa najisi kwa muda wote wa kutokwa damu, na ilipokoma alipaswa kuhesabu siku kisha kuleta sadaka kwa kuhani kwenye lango la patakatifu (Walawi 15:25-30). Hili si kundi la “muda peke yake.” Ni kundi la kuhani-na-sadaka. Kwa hiyo hali hii haiwezi kutekelezwa leo, kwa sababu Mungu aliondoa mfumo unaohitajika kuikamilisha.
Unajisi wa maiti
Kugusa maiti kulileta aina kali ya unajisi uliotishia moja kwa moja patakatifu. Torati inazungumza hapa kwa uzito mkubwa: mtu najisi aliyelinajisi makao alipaswa kukatiliwa mbali, na unajisi huo ulionekana kuwa kosa la moja kwa moja dhidi ya nafasi takatifu ya Mungu (Hesabu 19:13; 19:20). Njia zilizowekwa za utakaso zilitegemea vyombo vilivyoteuliwa na Mungu na mfumo wa patakatifu unaofanya kazi. Bila mamlaka ya Hekalu, kundi hili haliwezi kutatuliwa kisheria kulingana na amri.
Kilichobadilika Mungu alipoondoa makao Yake
Mungu aliondoa Hekalu, madhabahu, na ukuhani wa Walawi kama tendo la hukumu. Kwa kuondolewa huko, mfumo wa usafi ulipoteza eneo lake la kisheria. Hakuna nafasi takatifu ya kulindwa, hakuna mahali halali pa kukaribia pa kudhibitiwa, na hakuna ukuhani ulioteuliwa wa kutekeleza matendo yanayotakiwa wakati Sheria inahitaji ushiriki wa kuhani.
Kwa hiyo, hakuna hata moja ya amri za utakaso inayoweza kutekelezwa leo — si kwa sababu Sheria imekwisha, bali kwa sababu Mungu aliondoa mamlaka yaliyoyapa nguvu ya kisheria. Sheria bado ipo. Hekalu halipo.
Kwanini “utakaso” wa mfano ni kutotii
Wengine hujaribu kubadilisha mfumo wa Mungu kwa taratibu binafsi, kuoshwa kwa “kiroho,” au maigizo ya kaya yaliyobuniwa. Lakini Mungu hakuidhinisha mbadala. Israeli haikuwa huru kubuni toleo jipya la utakaso. Utii ulimaanisha kufanya hasa kile Mungu alichoamuru, mahali Mungu alipochagua, kupitia watumishi Mungu aliowateua.
Mungu anapoondoa vyombo vya utii, jibu la uaminifu si kuiga. Jibu la uaminifu ni kutambua alichofanya Mungu, kukataa uvumbuzi wa binadamu, na kuheshimu amri ambazo kwa sasa haziwezi kutekelezwa.
Hitimisho
Sheria za utakaso hazikuwahi kufutwa. Zilikuwepo kwa sababu Mungu aliishi kati ya Israeli na kudhibiti ufikiaji wa uwepo Wake mtakatifu. Kwa sababu ya kutokuwa waaminifu kwa Israeli, Mungu aliondoa makao Yake, Hekalu, na ukuhani. Kwa sababu ya kuondolewa huko, mfumo wa usafi unaotegemea patakatifu hauwezi kutekelezwa leo. Tunatii yote yanayoweza bado kutiiwa, na tunaheshimu yale ambayo Mungu ameyafanya yasiyowezekana kwa kuheshimu matendo Yake na kukataa kubadilisha amri Zake kwa vibadala vya mfano.
